نحوه کاشت و پرورش سیب زمینی شیرین

اولین قدم در یادگیری نحوه پرورش سیب زمینی شیرین، کشف این نکته است که آن ها با سیب زمینی های معمولی ارتباطی ندارند و به همان روش رشد نمی کنند. برخلاف سیب زمینی های معمولی، شما نمی توانید یک سیب زمینی شیرین کامل را در زمین بکارید و انتظار محصول داشته باشید؛ زیرا در زیر زمین می پوسد. سیب زمینی شیرین از طریق «قلمه های ریشه دار» یا «اسلیپ» (Slips) رشد می کند. اسلیپ ها ساقه ها و شاخ و برگ هایی هستند که از سیب زمینی های شیرین رشد کرده جوانه می زنند. باید آن ها را از سیب زمینی جدا کنید، در آب ریشه دار کنید و سپس بکارید. پس از سه تا چهار ماه، شما محصول سیب زمینی شیرین خواهید داشت.

سیب زمینی شیرین همیشه در بهار کاشته می شود. این گیاهان رشد آهسته ای دارند و برای توسعه غده های کامل به دمای گرم نیاز دارند. معمولاً می توانید از هر گیاه سه تا پنج غده برداشت کنید و اگر در آب و هوای گرم تری باشید، این مقدار بیشتر خواهد بود. اگر در مناطق گرمسیر (مناطق سختی ۸ تا ۱۱) زندگی می کنید، گیاه سیب زمینی شیرین هر سال دوباره رشد می کند. سیب زمینی های شیرین با گوشت نارنجی آشناترین نوع هستند، اما می توانند سفید، زرد و حتی بنفش باشند. اگر باغچه کوچکی دارید، می توانید انواع بوته ای (Bush varieties) را پرورش دهید.

جدول مشخصات کلی گیاه

• نام رایج: سیب زمینی شیرین (Sweet potato)
• نام علمی: Ipomoea batatas
• خانواده: پیچکیان (Convolvulaceae)
• نوع گیاه: علفی، چندساله (در مناطق گرم)، یک ساله (در مناطق سرد)
• اندازه بالغ: طول ۶۰ سانتی متر تا ۶ متر (۲ تا ۲۰ فوت)
• نور مورد نیاز: آفتاب کامل، نیم سایه
• نوع خاک: با زهکشی خوب، شنی
• pH خاک: اسیدی
• زمان گلدهی: تابستان
• منطقه بومی: آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی

نحوه کاشت سیب زمینی شیرین

برای پرورش موفق این گیاه گرمسیری و داشتن محصولی باکیفیت، توجه به نکات کلیدی زیر در مورد زمان، مکان و نحوه کاشت ضروری است:

زمان کاشت

این گیاهان منشاء گرمسیری دارند، بنابراین قبل از کاشت صبر کنید تا خاک در بهار کاملاً گرم شود.

برای اینکه به آن ها شروعی قوی بدهید، سیب زمینی شیرین اغلب در ردیف های برجسته (پشته ها) با ارتفاع حدود ۲۰ سانتی متر (۸ اینچ) کاشته می شود. این کار کمک می کند خاک سریع تر گرم شود و زهکشی مناسبی داشته باشد. اگر در آب و هوای خنک تری باغبانی می کنید، پهن کردن پلاستیک سیاه روی خاک نیز به گرم شدن سریع تر آن کمک می کند.

انتخاب محل کاشت

سیب زمینی شیرین به طور کلی در هر خاک متوسطی با زهکشی خوب و در مکانی آفتابی رشد می کند. اگر خاک شما بیش از حد متراکم یا سنگلاخی است، کاشت سیب زمینی شیرین را در بسترهای مرتفع (Raised beds) که با خاک گلدان شنی اما غنی پر شده اند، در نظر بگیرید.

فاصله گذاری، عمق و پشتیبانی

نشاءها (اسلیپ ها) را با فاصله حدود ۳۰ تا ۴۵ سانتی متر (۱۲ تا ۱۸ اینچ) از هم و با فاصله ۹۰ تا ۱۲۰ سانتی متر (۳ تا ۴ فوت) بین ردیف ها بکارید. تاک ها (شاخه ها) گسترش می یابند و فضا را پر می کنند، بنابراین به آن ها فضای کافی بدهید.

مراقبت از سیب زمینی شیرین

اگرچه سیب زمینی شیرین گیاهی نسبتاً مقاوم است، اما برای تولید غده های باکیفیت و رشد ایده آل، رعایت نکات زیر در خصوص شرایط محیطی ضروری است:

نور

مطمئن شوید که سیب زمینی های شیرین خود را در آفتاب کامل تا نیم سایه می کارید. آن ها به طور کلی آفتاب کامل را ترجیح می دهند اما در مناطق گرم و خشک از مقداری سایه بعد از ظهر استقبال می کنند.

خاک

سیب زمینی شیرین خاکی را ترجیح می دهد که زهکشی خوبی داشته باشد اما سرشار از مواد آلی باشد. خاک شنی نسبت به خاک رسی و متراکم ارجحیت دارد.

آبیاری

پس از استقرار، سیب زمینی شیرین تحمل رشد در خاک خشک را دارد. بهتر است با آبیاری به میزان ۲.۵ سانتی متر در هفته، رطوبت خاک را یکنواخت نگه دارید.

نکته مهم: در سه تا چهار هفته پایانی قبل از برداشت، آبیاری سیب زمینی شیرین را متوقف کنید تا از ترک خوردن غده های بالغ جلوگیری شود. گیاهان را مرطوب نگه دارید، به خصوص در دوره های خشکی.

دما و رطوبت

سیب زمینی شیرین نباید در فضای باز کاشته شود تا زمانی که دمای خاک به ۱۵ درجه سانتی گراد برسد. آن ها به دمای خاک بین ۱۵ تا ۳۰ درجه سانتی گراد و دمای هوای بین ۱۸ تا ۳۵ درجه سانتی گراد (۶۵ تا ۹۵ درجه فارنهایت) نیاز دارند. اگر در مناطق سردسیر زندگی می کنید، ارقامی با فصل رشد کوتاه را انتخاب کنید.

کوددهی

سیب زمینی شیرین تغذیه کننده سنگینی نیست (نیاز کودی بالایی ندارد)، اما مهم است که تغذیه متعادل را معمولاً با آماده سازی مناسب خاک برای آن ها فراهم کنید. کوددهی بیش از حد تمایل به تقویت رشد شاخ و برگ به جای غده ها دارد. بهترین روش اضافه کردن کمپوست به بسترها قبل از کاشت است. همچنین می توانید قبل از کاشت از یک کود مایع ارگانیک برای خاک استفاده کنید.

انواع سیب زمینی شیرین

با توجه به تنوع اقلیمی و نیازهای متفاوت باغبانان، ارقام گوناگونی از سیب زمینی شیرین وجود دارد که هر کدام ویژگی های منحصربه فردی از نظر رنگ، زمان برداشت و مقاومت دارند:

• Beauregard: این رقم تجاری محبوب، سیب زمینی با پوست قرمز کم رنگ و گوشت نارنجی تیره تولید می کند که ۱۰۰ روز طول می کشد تا به بلوغ برسد.
• Bush Porto Rico: این تاک جمع و جور پس از ۱۱۰ روز سیب زمینی با پوست مسی و گوشت نارنجی می دهد. این رقم بازدهی بالایی دارد، بنابراین انتخاب خوبی برای باغچه های کوچک است.
• Centennial: این رقم مقاومت خوبی در برابر بیماری ها دارد و نسبتاً سریع بالغ می شود (به طور متوسط حدود ۹۰ روز).
• Georgia Jet: یکی دیگر از ارقام زودرس است که به خاطر پوست مایل به قرمز و گوشت نارنجی اش ارزشمند است؛ در حدود ۹۰ روز بالغ می شود.
• Patriot: مقاومت فوق العاده در برابر آفات، این رقم را به انتخابی محبوب برای باغ های ارگانیک تبدیل کرده است. سیب زمینی ها پوست مسی و گوشت نارنجی دارند.

تفاوت سیب زمینی شیرین خوراکی و زینتی

ممکن است تصور شود سیب زمینی شیرین فقط در جنوب ایالات متحده رشد می کند، اما در واقع تقریباً در هر باغی در هر جایی رشد می کند. بخشی که ما می خوریم ریشه غده ای این گیاه رونده و چندساله گرمسیری است. سیب زمینی شیرین خوراکی ارتباط نزدیکی با نیلوفر پیچ (Ipomoea tricolor) دارد و هم گونه با گیاهان پیچک سیب زمینی شیرین است که معمولاً به عنوان زینتی پرورش داده می شوند. انواع خوراکی و زینتی ارقام متفاوتی از گونه Ipomoea batatas هستند.

برداشت سیب زمینی شیرین

بسته به رقم، سه تا چهار ماه پس از کاشت، غده ها باید آماده برداشت برای خوردن باشند. اگر دوست دارید برگ ها را به عنوان سبزی بخورید، می توانید در طول فصل به مقدار کم این کار را انجام دهید. اطمینان حاصل کنید که برگ های کافی برای ادامه رشد گیاه باقی می گذارید.

زمانی که شاخ و برگ شروع به زرد شدن کرد، می توانید غده ها را از خاک بیرون بیاورید. اگر شاخ و برگ دچار سرمازدگی شد، غده ها احتمالاً هنوز سالم هستند. فقط اجازه ندهید پس از خشک شدن قسمت های بالایی گیاه، غده ها مدت زیادی در زمین بمانند وگرنه ممکن است شروع به پوسیدن کنند.

هنگام کندن زمین با ملایمت رفتار کنید. غده های سیب زمینی شیرین نزدیک به سطح رشد می کنند. پوست آن ها نازک است و به راحتی آسیب می بیند و کبود می شود.

کاشت سیب زمینی شیرین در گلدان

اگر می خواهید کاشت سیب زمینی شیرین خوراکی را امتحان کنید، شروع آن در گلدان را در نظر بگیرید. پرورش آن ها در گلدان آسان است. گیاهان کوچک را در بهار خریداری کنید یا اسلیپ ها را در گلدان پرورش دهید. یک گلدان بزرگ از هر جنسی را که دارای سوراخ های زهکشی زیادی است، به صورت شل با خاک گلدان باکیفیت پر کنید. یک نیم بشکه اندازه مناسبی است. سوراخی به اندازه کافی بزرگ ایجاد کنید تا ریشه های گیاه یا اسلیپ را بپوشاند. آن را کاملاً آبیاری کنید و گلدان را در یک مکان آفتابی قرار دهید. حداقل هفته ای یک بار آن را کاملاً آبیاری کنید، مگر اینکه باران ببارد.

می توانید سعی کنید سیب زمینی شیرین را در داخل خانه پرورش دهید، اما این کار چالش برانگیز است. محصول پس از چهار ماه انتظار اغلب کم است. آن ها به آفتاب، گرما و آب زیادی نیاز دارند که شبیه سازی آن در داخل خانه دشوار است.

هرس کردن

پیچک های سیب زمینی شیرین به صورت نامنظم رشد خواهند کرد، اما نباید کوتاه شوند زیرا برای کمک به تغذیه سیب زمینی ها مهم هستند. اگر پیچک های شما از کنترل خارج شده اند، از دستان خود برای برگرداندن پیچک ها به سمت باغچه استفاده کنید.

تکثیر سیب زمینی شیرین

سیب زمینی شیرین را با اسلیپ ها (جوانه ها) یا با ذخیره غده ها برای کاشت مجدد تکثیر کنید. اگر یک سیب زمینی شیرین را در آب قرار دهید، سیب زمینی بیشتری به دست نمی آورید، اما اسلیپ هایی تولید می کند که می توانید بکارید تا سیب زمینی شیرین تولید کنند.

اگر زمستان های شما طولانی تر از چند ماه است، می توانید با ذخیره غده ها در طول زمستان و کاشت آن ها در بهار سال بعد، سیب زمینی شیرین را تکثیر کنید. اگر در منطقه ای با زمستان های کوتاه زندگی می کنید، می توانید اسلیپ های جدید را از قلمه های تاک یا سیب زمینی کامل شروع کنید.

تکثیر با غده های ذخیره شده

برای تکثیر گیاه از طریق غده های سال قبل و حفظ آن ها در طول زمستان برای کاشت مجدد در بهار، رعایت مراحل زیر الزامی است:

1. قبل از اولین یخبندان پاییزی، با استفاده از بیل به دقت غده ها را بیرون بیاورید. خاک را به آرامی از روی غده ها پاک کنید تا برای ذخیره سازی آماده شوند.
2. آن ها را در طول زمستان در یک جعبه مقوایی محکم پر از پیت، ورمیکولیت، ماسه یا سایر مواد خشک نگهداری کنید. مطمئن شوید که غده ها در جعبه با یکدیگر تماس ندارند.
3. جعبه را در مکانی خنک، خشک و تاریک (مانند زیرزمین یا انبار) نگه دارید. مطمئن شوید که غده های داخل جعبه یخ نزنند. برای اطمینان از گرما، یک پتو روی جعبه قرار دهید.
4. در بهار، غده ها شروع به جوانه زدن می کنند. آن ها را به قطعاتی تقسیم کنید، به طوری که هر قطعه حداقل یک «چشم» داشته باشد.
5. پس از رفع خطر سرمازدگی و زمانی که دمای خاک حداقل ۱۵ درجه سانتی گراد (۶۰ درجه فارنهایت) شد، آن ها را در باغچه بکارید.

تکثیر با قلمه گرفتن از تاک (شاخه ها)

یکی دیگر از روش های متداول تکثیر، استفاده از قلمه های ساقه (تاک) است که فرآیند ریشه دار کردن و آماده سازی آن برای کاشت شامل مراحل زیر می شود:

1. قبل از اولین یخبندان، از یک ابزار برش استریل و تیز برای جدا کردن حدود ۱۵ سانتی متر از نوک تاک های سالم استفاده کنید.
2. قلمه ها را در یک شیشه با آب دمای اتاق قرار دهید.
3. هنگامی که ریشه دادند، آن ها را در گلدان های پر از خاک گلدان باکیفیت بکارید.
4. آن ها را در مکانی آفتابی نگه دارید تا زمانی که زمان کاشت آن ها در فضای باز فرا برسد.

تکثیر با اسلیپ (جوانه) از سیب زمینی کامل

برای تولید نشاء (اسلیپ) از یک سیب زمینی شیرین کامل و تکثیر گیاه به این روش، مراحل زیر را دنبال کنید:

1. از یک چاقوی استریل و تیز برای برش طولی یک سیب زمینی شیرین کامل به دو نیم استفاده کنید.
2. هر نیمه را روی بستری از خاک گلدان مرطوب در یک سینی عمیق قرار دهید.
3. تکه ها را با چند سانتی متر خاک بپوشانید.
4. تکه ها را مرطوب و گرم نگه دارید.
5. ریشه های کوچک باید ظرف چند روز و به دنبال آن برگ ها رشد کنند.
6. هنگامی که ارتفاع آن ها بین ۱۰ تا ۲۰ سانتی متر (۴ تا ۸ اینچ) شد (حدود شش هفته)، آماده برداشتن و کاشت در گلدان هستند. آن ها را در مکانی آفتابی نگه دارید تا زمان کاشت در فضای باز یا گلدان های بزرگتر فرا برسد.

زمستان گذرانی

زمستان گذرانی سیب زمینی شیرین همانند تکثیر آن ها برای فصل رشد بعدی است. قبل از اولین یخبندان پاییزی، تاک ها را از سطح زمین قطع کنید. با دقت غده ها را با بیل بیرون بیاورید و به آرامی خاک را از آن ها پاک کنید. سپس آن ها را در جعبه ای پر از مواد خشک ذخیره کنید، مطمئن شوید که غده ها با هم تماس ندارند و جعبه را در مکانی خنک و خشک قرار دهید که غده ها یخ نزنند. جعبه را با پتو بپوشانید تا مطمئن شوید نوری به غده ها نمی رسد.

آفات و بیماری های رایج

کرم های مفتولی (Wireworms) و نماتدهای گره ریشه بزرگترین مشکلات هنگام پرورش سیب زمینی شیرین در باغ های خانگی هستند. اگر هر سال محصول خود را به صورت چرخشی بکارید (تناوب زراعی)، آسیب کاهش می یابد. بسیاری از بیماری ها با انتخاب ارقام مقاوم به بیماری و استفاده از اسلیپ های سیب زمینی شیرین گواهی شده و عاری از بیماری قابل پیشگیری هستند. موش ها نیز می توانند مشکل ساز باشند، پس مراقب باشید.

خرید آنلاین بذر

نتیجه گیری

سیب زمینی شیرین نه تنها یک محصول خوشمزه و مغذی است، بلکه پرورش آن تجربه ای لذت بخش برای هر باغبان محسوب می شود. با رعایت اصول ساده ای مانند کاشت در خاک گرم، آبیاری منظم و برداشت قبل از سرمای شدید، می توانید محصولی پربار برداشت کنید. چه در باغچه ای بزرگ و چه در گلدانی در حیاط خلوت، تماشای تبدیل شدن یک جوانه کوچک به غده های شیرین و نارنجی، پاداشی ارزشمند برای تلاش شماست.

سوالات متداول

1. آیا پرورش سیب زمینی شیرین آسان است؟

   پرورش سیب زمینی شیرین به طرز شگفت آوری آسان است. از آنجایی که تاک ها هر جا که با زمین تماس پیدا کنند ریشه می زنند، چند گیاه می توانند به راحتی محصول سخاوتمندانه ای تولید کنند.

2. آیا می توان سیب زمینی شیرین را در داخل خانه کاشت؟

   پرورش سیب زمینی شیرین خوراکی به هوای گرم و ظرف بزرگ با سوراخ های زهکشی زیاد نیاز دارد؛ به عبارت دیگر، پرورش آن در داخل خانه می تواند بسیار کثیف کاری داشته باشد. گیاهان سیب زمینی شیرین همچنین تمایل دارند در گلدان های کوچکتر دچار پیچ خوردگی ریشه شوند، بنابراین بهتر است آن ها را در فضای باز در گلدان های بزرگتر یا در زمین بکارید.