معرفی و نگهداری گل خورشیدی
گل خورشیدی (Bush Lily) هم به عنوان یک گیاه باغچه ای و هم به عنوان یک گیاه آپارتمانی، با گل های خیره کننده و برگ های چشمگیرش، فوق العاده است. در ادامه با ما همراه باشید تا، نحوه پرورش و مراقبت از این گیاه گل دار زیبا را توضیح دهیم.
گل های خورشیدی دارای برگ های بلند و نواری هستند که به صورت بادبزنی چیده شده اند و خوشه هایی از گل های شیپوری شکل به رنگ نارنجی جذاب را بر روی ساقه هایی محکم تولید می کنند.
مروری بر گل خورشیدی
گل خورشیدی گیاهی خیره کننده از خانواده نرگسیان (Amaryllis) است. مانند بسیاری دیگر از گیاهان این خانواده، اگر شرایط فراهم باشد، می توان آن ها را هم در داخل خانه و هم در فضای باز پرورش داد. این گیاهان که در زمستان گل می دهند، رنگ و لعاب زیادی به ماه های سرد سال می بخشند.
از آنجایی که گل خورشیدی همیشه سبز است، یک گیاه آپارتمانی عالی محسوب می شود. بیزاری آن ها از یخبندان و نور مستقیم خورشید، آن ها را برای نگهداری در محیط داخلی ایده آل می کند. در خانه می توانید در تمام طول ماه های خنک سال از برگ های دوست داشتنی و گل های خیره کننده آن ها لذت ببرید.
اگر خوش شانس هستید و در آب و هوایی بدون یخبندان زندگی می کنید، آن ها افزودنی خیره کننده ای برای فضای سبز بیرونی نیز خواهند بود. این گیاه که برنده جایزه شایستگی باغ (Award of Garden Merit) از انجمن سلطنتی باغبانی شده است، قطعاً شما را با زیبایی اش تحت تأثیر قرار می دهد. بیایید نگاهی دقیق تر به گل خورشیدی بیندازیم و نحوه مراقبت از این گیاهان زیبا را بررسی کنیم.
نمای نزدیک گل خورشیدی
مشخصات کلی گیاه
- نوع گیاه: چند ساله همیشه سبز
- خانواده: نرگسیان (Amaryllidaceae)
- جنس: کلیویا (Clivia)
- گونه: مینیاتا (Miniata)
- منطقه بومی: آفریقای جنوبی
- نور مورد نیاز: سایه جزئی
- ارتفاع: ۴۵ تا ۶۰ سانتی متر
- نیاز آبی: متوسط
- آفات و بیماری ها: پوسیدگی ریشه، زنگ، حشره پولک دار (شپشک سپردار)، شپشک آردآلود، حلزون
- نگهداری: کم دردسر
- نوع خاک: سبک، غنی، با زهکشی خوب
- pH خاک: ۶.۰ تا ۸.۰
تاریخچه
گل خورشیدی در طول سال ها نام های مختلفی داشته است. زمانی به آن ها «سوسن کافر» (Kaffir lilies) یا «سوسن ناتال» (Natal lilies) می گفتند (البته نام اول به دلیل بار نژادپرستانه در آفریقای جنوبی دیگر استفاده نمی شود). جنس Clivia، که این گیاه جزو آن است، بومی آفریقای جنوبی و مناطق اطراف آن است.
این گیاه در دهه ۱۸۵۰ به انگلستان راه یافت. در آنجا، نام این جنس به افتخار لیدی شارلوت کلایو (Lady Charlotte Clive)، دوشس نورث آمبرلند، انتخاب شد. در سال ۱۸۸۸، یک گونه نادر با گل های زرد از این گیاه (که معمولاً گل های نارنجی دارد) در آفریقای جنوبی مشاهده شد.
این رقم زرد رنگ در دهه ۱۹۹۰ در ایالات متحده محبوب شد. ۳۶ عدد از این گیاهان به سفارش مزرعه گل های سفید (White Flower Farms) در لیچفیلد ارسال شد. این رقم که «سر جان تورون» نام گرفت، به قیمت ۹۵۰ دلار برای هر گیاه فروخته شد! امروزه سایر گونه های زرد با قیمت مناسب تری در دسترس هستند.
منطقه بومی
این گل های رنگارنگ بومی آفریقای جنوبی، از جمله کیپ شرقی، امپومالانگا و کوازولو، و همچنین اسواتینی هستند. آن ها گیاهان جنگلی هستند که معمولاً در زیر سایه درختان رشد می کنند؛ جایی که نور لکه لکه (فیلتر شده) و رطوبت فراوانی دریافت می کنند.
خوشه گل خورشیدی
ویژگی ها ظاهری
گل خورشیدی (Clivia) یک گیاه چند ساله همیشه سبز است که از یک ریزوم زیرزمینی رشد می کند. این ریزوم حدود ۲.۵ سانتی متر ضخامت دارد و ریشه های گوشتی زیادی تولید می کند. گیاهان از طریق تولید پاجوش تکثیر می شوند که می توانید آن ها را تقسیم کنید یا اجازه دهید تا به صورت کلونی گسترش یابند. آن ها همچنین از طریق بذرهایی که داخل میوه های کوچک، گرد و قرمز تولید می شوند، رشد می کنند.
یک ساقه مرکزی از ریزوم رشد می کند و برگ های بلند و تسمه ای شکل در دو طرف آن قرار می گیرند. همه برگ ها تقریباً نزدیک به سطح زمین رشد می کنند و طول آن ها به حدود ۴۵ سانتی متر می رسد. در زمان نبودِ گل، گیاه شباهت زیادی به آماریلیس دارد، با این تفاوت که برگ هایش باریک تر است. فرم کلی بسیار شبیه است، اگرچه پیازها یا ریشه ها بسیار کوچکتر هستند.
آن ها بین اواسط پاییز تا اواسط بهار گل می دهند. هر ریشه یک ساقه تولید می کند که در بالای آن خوشه ای چتری از گل ها قرار دارد. گل ها لوله ای شکل هستند و معمولاً نارنجی اند، اگرچه می توانند زرد هم باشند. در سال های متوالی، ریزوم تکثیر می شود، بنابراین ممکن است چندین ساقه گل دهنده از یک دسته گیاه بیرون بیاید و ظاهری شبیه به یک گیاه بزرگتر و پرپشت تر ایجاد کند.
کاربردها
گل های خورشیدی به جز ارزش زینتی، کاربرد دیگری ندارند. اغلب مردم آن ها را به عنوان گیاه آپارتمانی پرورش می دهند. با این حال، در آب و هوای گرم تر این گیاهان به خوبی در فضای باز رشد می کنند.
در محیط داخلی، این گیاهان به عنوان تصفیه کننده های ارزشمند هوا شهرت دارند. آن ها مقدار قابل توجهی از سموم را جذب می کنند، به این معنی که ساکنان خانه کمتر در معرض مواد شیمیایی مضر موجود در هوا قرار می گیرند.
کاشت گل خورشیدی
از آنجایی که گل های خورشیدی گیاهان آب و هوای گرم هستند و یخبندان را تحمل نمی کنند، اکثر مردم آن ها را به عنوان گیاه آپارتمانی یا گلدانی نگهداری می کنند. آن ها می توانند در ماه های گرم تر در فضای باز باشند، به شرطی که وقتی دما شروع به کاهش کرد، به داخل آورده شوند.
اگر در آب و هوای گرمی زندگی می کنید که این گیاهان می توانند در تمام طول سال در فضای باز رشد کنند، خوش به حالتان! آن ها افزودنی زیبایی برای محوطه شما خواهند بود. آن ها سال به سال برمی گردند و تکثیر می شوند و کلونی هایی تشکیل می دهند.
گل های خورشیدی خود را نزدیک یک پیاده رو یا در حاشیه باغچه بکارید. آن ها با برگ های چمن مانند و گل های درخشانشان حاشیه ای فوق العاده می سازند. اگر نهال بکارید، در سه سال اول گل نخواهند داد، پس با گیاهان جوان خود صبور باشید. پیازها را با فاصله حدود ۱۵ تا ۳۰ سانتی متر از هم بکارید. عمق کاشت باید حدود ۲.۵ سانتی متر باشد، چه در زمین و چه در گلدان.
نمای ماکرو گل خورشیدی
شرایط نگهداری و پرورش
پرورش این گیاهان در داخل یا خارج از خانه دشوار نیست. آن ها در استفاده از مواد مغذی کارآمد هستند و فقط به توجه متوسطی نیاز دارند. آن ها مستعد آفات یا بیماری های زیادی نیستند. به طور کلی، این گیاهان مقاوم، بسیار سازگار هستند.
۱. نور
گل های خورشیدی گیاهان کفِ جنگل هستند. این بدان معناست که آن ها تکامل یافته اند تا در نوری که از میان درختان بالای سر فیلتر می شود، رشد کنند. از این نظر کمی شبیه ارکیده ها هستند، اگرچه اپی فیت (هوازی) نیستند و در خاک رشد می کنند. با این حال، بهترین عملکرد را زمانی دارند که دور از نور مستقیم خورشید نگه داشته شوند.
این بدان معنا نیست که گیاهان شما در سایه کامل به خوبی رشد می کنند؛ در واقع، آن ها احتمالاً نور زیاد را به سایه مطلق ترجیح می دهند. با این حال، آفتاب مستقیم می تواند برگ های زیبای آن ها را بسوزاند. بنابراین، شرایط نوری مطلوب برای این گیاه سایه جزئی یا نور روشن اما غیرمستقیم است.
۲. آبیاری
میزان نیاز گیاه شما به آب به مکان آن و همچنین میزان نوری که دریافت می کند بستگی دارد. در کل، گل خورشیدی آب زیاد را دوست ندارد. آبیاری بیش از حد این گیاه آسان است و می تواند باعث پوسیدگی ریشه شود.
- به عنوان گیاه آپارتمانی: در نور روشن و غیرمستقیم، گل خورشیدی خود را حدوداً هر هشت روز یک بار آبیاری کنید. باید اجازه دهید خاک بین دو آبیاری خشک شود. در مورد این گیاه، بهتر است کمتر آبیاری کنید تا اینکه زیاده روی کنید.
- در فضای باز: داستان متفاوت است. میزان تابش خورشید، همراه با زهکشی و ترکیبات خاک، بر میزان نیاز آبی گیاه تأثیر می گذارد. اساساً، خاک نباید برای مدت طولانی خیس یا حتی مرطوب بماند. اجازه دهید خاک خشک شود و گیاه را یک یا دو بار در هفته آبیاری کنید.
- گیاهان گلدانی: اگر گیاه گلدانی را بیرون می گذارید، به آبیاری بیشتری نیاز دارد. چون خاک کمتری وجود دارد و گرما بیشتر است، آب سریع تر تبخیر می شود. ممکن است لازم باشد گیاه گلدانی خود در فضای باز را در زمان های گرم سال، هر دو تا سه روز یک بار آبیاری کنید.
۳. خاک
برای گل های خورشیدی کاشته شده در زمین، خاکی که به راحتی آب را عبور دهد (زهکشی بالا) مهم است. آن ها را در مکانی با زهکشی ضعیف نکارید، وگرنه پوسیدگی ریشه حتمی است. با این حال، باید مقداری مواد مغذی اضافی به گیاهان خود بدهید، به ویژه اگر خاک بسیار شنی یا فقیر است. خاک را با مقداری کمپوست ارگانیک یا کود دامی اصلاح کنید تا مواد مغذی به آن اضافه شود.
این گیاهان همچنین خاکی را ترجیح می دهند که کمی اسیدی باشد. افزودن مواد ارگانیک به خاک به کاهش pH کمک می کند و باعث می شود مواد مغذی موجود در خاک بیشتر در دسترس گیاه قرار گیرد.
برای گیاهان گلدانی، با یک خاک گلدان استاندارد شروع کنید و موادی را برای افزایش زهکشی به آن اضافه کنید. برخی از گزینه های خوب شامل کوکوپیت، ورمیکولیت، ماسه درشت یا پرلیت است. تا زمانی که خاک غنی از مواد مغذی باشد و زهکشی خوبی داشته باشد، این گیاه خوشحال خواهد بود.
شکوفه کلیویا در باغ
۴. دما و رطوبت
نه خیلی گرم و نه خیلی سرد؛ این ها پارامترهای دمایی برای گل خورشیدی هستند. محدوده ایده آل برای این گیاه بین ۱۸ تا ۲۴ درجه سانتی گراد است. در شب، آن ها دمای کمی خنک تر، یعنی بین ۱۶ تا ۱۸ درجه سانتی گراد را ترجیح می دهند.
برای اینکه این گیاه به خوبی گل بدهد، به حدود یک ماه هوای خنک نیاز دارد. البته باید بالاتر از دمای انجماد بمانند. می توانید با قرار دادن گیاه در فضای باز در پاییز، زمانی که میانگین دما در محدوده ۴ تا ۱۰ درجه سانتی گراد است، به گیاه خود کمک کنید. فقط مراقب باشید که در معرض هوای زیر صفر قرار نگیرد.
بعد از این دوره خنک، آبیاری را برای شش تا هشت هفته کاهش دهید در حالی که گیاه در خواب است. در این مدت کود هم ندهید. اگر گلدان را بیرون نگه می دارید، حتماً قبل از اولین یخبندان آن را به داخل بیاورید.
در محیط طبیعی خود، گل خورشیدی به خوبی با سطوح رطوبت متوسط تا بالا سازگار شده است. رطوبت ۴۰ تا ۵۰ درصد باید برای این گیاه کافی باشد. می توانید با استفاده از سینی سنگریزه و آب (جزیره) یا دستگاه رطوبت ساز، رطوبت اطراف گیاه را افزایش دهید.
۵. کوددهی
گل های خورشیدی به کود زیادی نیاز ندارند؛ آن ها در استفاده از مواد مغذی موجود کارآمد هستند. برای گیاهان گلدانی، تعویض خاک یک بار در سال کافی است. اگر می خواهید در اوایل بهار کمی کود به آن بدهید، ممکن است بهتر گل بدهد، اما معمولاً ضروری نیست.
گل های خورشیدی فضای باز را در بهار با کودِ دارای پتاسیم بالا تغذیه کنید. سپس در طول بهار و تابستان، ماهی یک بار با کود متعادل که غلظت آن به نصف کاهش یافته (رقیق شده)، کوددهی کنید.
۶. نگهداری و هرس
گل های خورشیدی گلدانی باید سالی یک بار با خاک تازه تعویض گلدان شوند. این کار باعث می شود خاک فشرده نشود و مواد مغذی مورد نیاز گیاه تأمین گردد. حتماً در زمستان که گیاه در خواب است، آبیاری را برای همه گل های خورشیدی کاهش دهید. آبیاری بیش از حد در زمان خواب می تواند باعث پوسیدگی ریشه و طوقه شود.
مهم است که گل های پژمرده این گیاهان همیشه سبز را حذف کنید. تولید گل های باشکوه انرژی زیادی از گیاه می گیرد. پس از پایان گلدهی، کل ساقه گل را تا پایین ترین گره ببرید. این کار به گیاه کمک می کند تا انرژی خود را به رشد جدید هدایت کند.
نمای نزدیک کلیویا
روش های تکثیر گل خورشیدی
تکثیر با بذر امکان پذیر است، اما زمان زیادی طول می کشد تا به یک گیاه گل دار برسید. به همین دلیل، تقسیم بوته یا استفاده از پاجوش ها رایج ترین روش تکثیر گل خورشیدی است.
۱. پاجوش ها
گل های خورشیدی از ریشه های خود پاجوش تولید می کنند. برای تکثیر به این روش، پیازها را در اوایل پاییز از خاک درآورید. پیازهای کوچک یا پاجوش ها را پیدا کنید و با چرخاندن یا بریدن به آرامی جدا کنید. این پیازهای کوچک را برای یک روز بیرون بگذارید تا خشک شوند و محل برش پینه ببندد.
پیازهای جوان را در مخلوط گلدانی غنی با زهکشی خوب بکارید. گلدان ها را در مکانی با نور غیرمستقیم فراوان قرار دهید. در این مدت، نباید اجازه دهید خاک کاملاً خشک شود، اما نباید بیش از حد هم آبیاری کنید. وقتی ۲.۵ سانتی متر بالای خاک خشک شد، زمان آبیاری است. صبور باشید، ممکن است چندین هفته طول بکشد تا رشدی در بالای خاک ببینید.
۲. تقسیم بوته
تکثیر با تقسیم بسیار شبیه به استفاده از پاجوش است، با این تفاوت که لازم نیست منتظر بمانید تا گیاه پاجوش تولید کند. برای بهترین نتیجه، گل های خورشیدی خود را در بهار، درست پس از پایان گلدهی، تقسیم کنید.
ریشه های گیاه را به آرامی بیرون بیاورید و خاک را تمیز کنید تا بتوانید ریزوم را ببینید. به ریزوم نگاه کنید و نقاط رشد را شناسایی کنید. هر بخش تقسیم شده باید حداقل یک نقطه رشد زنده داشته باشد تا موفق شود.
با استفاده از یک ابزار تمیز و تیز، ریزوم را بین نقاط رشد برش دهید. قسمت های تقسیم شده را در خاک غنی با زهکشی خوب بکارید و از آبیاری بیش از حد خودداری کنید. تقسیم های کوچک شما در ابتدا آب کمتری جذب می کنند و آبیاری زیاد باعث پوسیدگی آن ها می شود.
شکوفه های نارنجی کلیویا
۳. کاشت بذر
کاشت از طریق بذر ممکن است اما زمان بر است. گیاهی که از بذر رشد می کند در ۳ تا ۵ سال اول گل نخواهد داد. می توانید بذر بخرید یا آن ها را از یک گیاه سالم برداشت کنید.
برای برداشت بذر خودتان، گل ها را پس از پایان گلدهی روی گیاه بگذارید (فقط گل های گرده افشانی شده بذر تولید می کنند). وقتی بذرها بالغ شدند، آن ها را برداشت کرده و کاملاً خشک کنید.
وقتی آماده کاشت شدید، بذرها را چند ساعت در آب خیس کنید تا نرخ جوانه زنی افزایش یابد. بذرها را در سینی بذر با خاک گلدان دارای زهکشی خوب بکارید و آن ها را نسبتاً مرطوب نگه دارید. تا زمانی که بذرها جوانه می زنند و نهال ها کوچک هستند، اجازه ندهید خاک خشک شود. صبر کنید تا نهال ها به اندازه کافی بزرگ و قوی شوند و بتوانید آن ها را جابجا کنید، سپس آن ها را به گلدان اصلی منتقل کنید.
مشکلات رایج
گل های خورشیدی مشکلات زیادی ندارند؛ آن ها مقاومت خوبی در برابر بیماری ها دارند و آفات هم علاقه زیادی به آن ها نشان نمی دهند. با این حال، چند مشکل ممکن است ایجاد شود.
بیماری های قارچی
مشکل اصلی این گیاهان مربوط به آبیاری بیش از حد است. به دلیل ریشه های پیازی، گل های خورشیدی مستعد پوسیدگی ریشه و طوقه هستند. این اتفاق زمانی می افتد که خاک برای مدت طولانی خیس بماند.
خاک مرطوب محل مناسبی برای رشد قارچ است. با تجزیه مواد آلی در خاک، ریشه ها نیز تجزیه شده و در برابر قارچ آسیب پذیر می شوند. مشکلات قارچی به صورت زرد شدن برگ ها و نرم و له شدن ساقه مرکزی ظاهر می شود.
درمان پوسیدگی ریشه و طوقه پس از قابل مشاهده شدن علائم دشوار است. تعویض گلدان در مواردی که پوسیدگی خفیف است می تواند مفید باشد. اما وقتی علائم در بالای خاک ظاهر شد، معمولاً خیلی دیر شده است. به همین دلیل مهم است که به این گیاه بیش از حد آب ندهید.
«زنگ» قارچ دیگری است که گل های خورشیدی کاشته شده در فضای باز ممکن است با آن مواجه شوند. این بیماری با لکه های کوچک زنگ رنگ روی برگ ها شروع می شود که گسترش می یابند. با مشاهده این مشکل، برگ ها را جدا کنید تا مشکل زیادی پیش نیاید. پیازهایی که لکه های قرمز دارند را برای فصل بعد نکارید.
خوشه گل کلیویا
آفات
آفات اصلی که باید روی گیاه خود مراقب آن ها باشید، شپشک سپردار (Scale) و شپشک آردآلود (Mealybugs) هستند.
- شپشک های سپردار مانند قطرات کوچک و قهوه ای مایع به نظر می رسند. آن ها پشتی گرد دارند و بسیار کند حرکت می کنند.
- شپشک های آردآلود سفید هستند و پوششی مومی دارند که در برخی موارد کرکی به نظر می رسد.
هر دوی این آفات با دهان خود برگ ها و ساقه های گیاه را سوراخ می کنند. آن ها رطوبت و مواد مغذی گیاه را می مکند و باعث می شوند گیاه رنگ پریده و بی حال به نظر برسد. اغلب، این حشرات با گیاهان جدید و آلوده وارد خانه و باغ می شوند. همیشه گیاهان جدید خود را قبل از معرفی به محیط خود بررسی کنید.
یک جریان قوی آب می تواند تا حد زیادی به از بین بردن هجوم شپشک آردآلود کمک کند، اما بعید است که آن ها را به طور کامل از بین ببرد. شپشک های سپردار سرسخت هستند و باید با روغن نیم (Neem oil) یا صابون حشره کش درمان شوند، یا آن ها را به صورت دستی با یک پنبه آغشته به الکل جدا کنید. همیشه گیاهان آلوده را قرنطینه کنید تا مشکل به سایر گیاهان سرایت نکند.
حلزون ها ممکن است در فضای باز از برگ ها تغذیه کنند. با کاهش بقایای گیاهی در حال پوسیدگی، آن ها را دور نگه دارید. در موارد هجوم شدید از طعمه حلزون استفاده کنید.
علت گل ندادن گل خورشیدی
عدم گلدهی این گیاه عمدتاً به سه فاکتور حیاتی وابسته است: نخستین و کلیدی ترین عامل، آبیاری نامناسب است، چرا که هم خشکی و هم آبیاری بیش ازحد با ایجاد تنش در گیاه، توانایی آن را برای تشکیل گل مختل می کنند و گیاه نیازمند خاکی با زهکشی مناسب است که بدون غرقابی شدن، رطوبت را حفظ کند. علاوه بر این، کمبود نور نیز یک احتمال قوی است، زیرا گیاه برای شکوفایی به حداقل ۶ ساعت نور کافی در روز نیاز دارد و در نهایت، کمبود مواد مغذی در خاک نیز می تواند مانع دیگری برای عدم گلدهی باشد.
نگهداری گل خورشیدی در منزل
به طور کلی، گل خورشیدی (Bush Lily) میانه خوبی با آب زیاد ندارد. زیاده روی در آبیاری این گیاه اشتباهی رایج است که می تواند منجر به پوسیدگی ریشه شود. اگر از آن به عنوان گیاه آپارتمانی در شرایط نوری «روشن اما غیرمستقیم» نگهداری می کنید، حدوداً هر ۸ روز یک بار آن را آبیاری کنید. نکته مهم این است که اجازه دهید خاک بین دو نوبت آبیاری خشک شود.
گیاه کلیویا در گلدان
نتیجه گیری
گل های خورشیدی (Clivia) گیاهانی زیبا و جذاب هستند. برگ های جسورانه و چشمگیر و گل های به همان اندازه خیره کننده، این گیاه را به گزینه ای قطعی برای افزودن به کلکسیون گیاهان شما تبدیل می کند. با در نظر گرفتن نگهداری آسان، این گیاه یک گیاه آپارتمانی یا باغچه ای عالی محسوب می شود.